Προκλήσεις στη διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς: Εφαρμογές δεδομένων τηλεπισκόπησης ανοικτής πρόσβασης
Από RemoteSensing Wiki
Προκλήσεις στη διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς: Εφαρμογές δεδομένων τηλεπισκόπησης ανοικτής πρόσβασης
Πρωτότυπος Τίτλος: Addressing cultural heritage challenges: Applications of open - access Remote Sensing datasets for monitoring threats
Συγγραφείς: K. Michaelides, S. Hadjipetrou, A. Agapiou, A. Sarris2, V. Klinkenberg, M. Polidorou
Σύδεσμος πρωτότυπου κειμένου: https://isprs-archives.copernicus.org/articles/XLVIII-M-7-2025/67/2025/
Περίληψη
Η μελέτη εξετάζει τη χρήση εργαλείων τηλεπισκόπησης για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προκλήσεων που απειλούν την πολιτιστική κληρονομιά. Η διάβρωση του εδάφους αναγνωρίζεται ως ένας από τους κινδύνους, καθώς μπορεί να υπονομεύσει τη δομική σταθερότητα των μνημείων και να αλλοιώσει το ιστορικό πλαίσιο της θέσης τους. Η έλλειψη επίγειων σταθμών παρακολούθησης σε απομακρυσμένες αρχαιολογικές θέσεις καθιστά τα δορυφορικά δεδομένα ανοικτής πρόσβασης αποτελεσματικό εργαλείο για τη διαχείριση και την προστασία των μνημείων.
Μεθοδολογική προσέγγιση
Η μεθοδολογία της έρευνας βασίζεται στην Αναθεωρημένη Παγκόσμια Εξίσωση Απώλειας Εδάφους (RUSLE) με τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS). Η εξίσωση αυτή υπολογίζει τη μέση ετήσια απώλεια εδάφους (A) πολλαπλασιάζοντας πέντε κρίσιμους παράγοντες: τη διαβρωτική ικανότητα της βροχόπτωσης (R), την ευαισθησία του εδάφους (K), τον τοπογραφικό παράγοντα μήκους και κλίσης της πλαγιάς (LS), τη διαχείριση της εδαφικής κάλυψης (C) και τις πρακτικές προστασίας (P). Η καινοτομία της μελέτης έγκειται στην επεξεργασία αυτών των παραγόντων σε υψηλή χωρική ανάλυση 5 μέτρων, γεγονός που επιτρέπει τον εντοπισμό περιοχών που διατρέχουν άμεσο κίνδυνο, προσφέροντας πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια σε σχέση με προγενέστερα μοντέλα.
Ανάλυση περιοχών μελέτης
Η έρευνα εφαρμόστηκε σε τέσσερις διαφορετικές τοποθεσίες: το Baltanás στην Ισπανία, το Sant’Antonio di Ranverso και το Monti Lucretili στην Ιταλία και το νησί της Δήλου στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν σημαντική χωρική μεταβλητότητα. Στο Monti Lucretili η κατάσταση κρίνεται ανησυχητική, καθώς πάνω από το 61% της έκτασης παρουσιάζει μέτρια έως ακραία διάβρωση, κυρίως λόγω του έντονου ανάγλυφου. Στη Δήλο, περίπου το 15% του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται σε ζώνη υψηλού κινδύνου, με τη διάβρωση να απειλεί άμεσα τα αρχαία κατάλοιπα. Στο Baltanás, παρά το σχετικά ηπιότερο ανάγλυφο, το 31% της περιοχής επηρεάζεται από υψηλά επίπεδα διάβρωσης λόγω της περιορισμένης βλάστησης, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της στην προστασία των μνημείων.
Το πράσινο χρώμα αντιπροσωπεύει περιοχές με αμελητέα έως πολύ χαμηλή διάβρωση, το κίτρινο απεικονίζει χαμηλή έως μέτρια διάβρωση και το Πορτοκαλί - Κόκκινο επισημαίνει τις ζώνες υψηλού, πολύ υψηλού και έντονου κινδύνου.
Monti Lucretili, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης
Νησί της Δήλου, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης
Baltanás, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης
Sant’Antonio di Ranverso, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης
Επαλήθευση δεδομένων
Οι ερευνητές προχώρησαν σε σύγκριση των αποτελεσμάτων τους με επίσημα ευρωπαϊκά δεδομένα και η στατιστική ανάλυση απέδειξε ότι το μοντέλο των 5 παραμέτρων συμβαδίζει απόλυτα με τις τιμές των επίσημων δεδομένων, ενώ παράλληλα υπερέχει, καθώς εντοπίζει τοπικές διακυμάνσεις που το μοντέλο των 100 μέτρων αδυνατεί να καταγράψει.
Συμπεράσματα
Η τηλεπισκόπηση αποτελεί ένα εργαλείο για διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής. Η μελέτη αποδεικνύει ότι πολλές τοποθεσίες υπερβαίνουν το ανεκτό όριο απώλειας εδάφους, γεγονός που επιβάλλει τη λήψη άμεσων μέτρων, όπως η ενίσχυση της βλάστησης και ο σχεδιασμός τεχνικών έργων ανάσχεσης της διάβρωσης. Η μεθοδολογία που αναπτύχθηκε προσφέρει μια σταθερή βάση για μελλοντικές μελέτες, οι οποίες προτείνεται να ενσωματώσουν και άλλους κινδύνους (π.χ. πλημμύρες, πυρκαγιές) σε ένα πλαίσιο ανάλυσης για την ολιστική προστασία των ιστορικών τόπων.
