Από RemoteSensing Wiki

Πρότυπος Τίτλος : Coastal Erosion and Flooding Threaten Low-Lying Coastal Tracts at Lipari (Aeolian Islands, Italy)

Συγγραφείς : Romagnoli, C.; Bosman, A.; Casalbore, D.; Anzidei, M.; Doumaz, F.; Bonaventura, F.; Meli, M.; Verdirame, C.

Πηγή : Multidisciplinary Digital Publishing Institute

Το Λίπαρι, το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος των Αιολίδων και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, αποτελεί έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό με έντονη ηφαιστειακή ιστορία. Ωστόσο, η φυσική ομορφιά του νησιού κρύβει μια εξελισσόμενη απειλή: τη σταδιακή αλλά σταθερή διάβρωση της ακτογραμμής του. Οι χαμηλού υψομέτρου ακτές στα ανατολικά και βορειοανατολικά τμήματα, οι οποίες φιλοξενούν κρίσιμους οικισμούς και τουριστικές υποδομές, δέχονται ασφυκτικές πιέσεις. Φαινόμενα όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι καταιγίδες και η γεωλογική καθίζηση του εδάφους διαμορφώνουν ένα σκηνικό αυξανόμενου κινδύνου. Η παρούσα μελέτη χαρτογραφεί την εξέλιξη αυτών των ευάλωτων περιοχών, αναζητώντας τα αίτια της περιβαλλοντικής υποβάθμισης .

Εικόνα 1: Ψηφιακό μοντέλο υψομέτρου υψηλής ανάλυσης της νήσου Λίπαρι και των υπεράκτιων τομέων (ισοβαθείς σε μέτρα), με τη θέση των παράκτιων περιοχών που μελετήθηκαν. Τα κόκκινα τρίγωνα αντιπροσωπεύουν τη θέση ιστορικών-αρχαιολογικών θέσεων που υφίστανται καθίζηση. Υποδεικνύεται επίσης η θέση των κεφαλών των κύριων φαραγγιών και καναλιών που επηρεάζουν την ανατολική παράκτια περιοχή του Λίπαρι στα ρηχά ύδατα, μαζί με εκείνη άλλων υποθαλάσσιων χαρακτηριστικών.

Για να συνθέσουν την ιστορία της μεταβολής της ακτογραμμής, οι ερευνητές εφάρμοσαν μια διεπιστημονική προσέγγιση που ενώνει το παρελθόν με το παρόν. Ιστορικές αεροφωτογραφίες από το 1954 έως το 2013 ψηφιοποιήθηκαν και συγκρίθηκαν με υπερ-υψηλής ανάλυσης ορθοφωτοχάρτες που δημιουργήθηκαν από σύγχρονες πτήσεις drones (UAV) το 2014 και 2017. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης δεδομένα LIDAR για την ανάλυση της μορφολογίας. Η έρευνα δεν έμεινε στην επιφάνεια, αλλά επεκτάθηκε στον υποθαλάσσιο χώρο με τη χρήση προηγμένων βυθομέτρων για τη λεπτομερή χαρτογράφηση του πυθμένα και τον εντοπισμό υποθαλάσσιων φαραγγιών. Επιπλέον, αναλύθηκαν δεδομένα δορυφορικής αλτιμετρίας για την περίοδο 1993-2020, προκειμένου να υπολογιστεί με ακρίβεια η μακροχρόνια τάση ανόδου της στάθμης της θάλασσας στην περιοχή.

Η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε μια εικόνα έντονης δυναμικής και αστάθειας. Περιοχές όπως το Porticello και η Papesca, που στο παρελθόν επεκτείνονταν τεχνητά χάρη στη ρίψη αποβλήτων από τα λατομεία ελαφρόπετρας, πλέον παρουσιάζουν ραγδαία υποχώρηση μετά το κλείσιμο των ορυχείων. Στον κόλπο του Canneto και τη Marina Lunga, η κατασκευή λιμενοβραχιόνων και άλλων έργων έχει διαταράξει τη φυσική ροή των ιζημάτων, προκαλώντας τοπικά φαινόμενα διάβρωσης. Τα δορυφορικά δεδομένα είναι ανησυχητικά: η θάλασσα ανεβαίνει με ρυθμό 3,1 χιλιοστών ετησίως, γεγονός που σε συνδυασμό με την τοπική καθίζηση του εδάφους, πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο μόνιμης κατάκλυσης των παραλιακών οικισμών.

Εικόνα 2: Παράκτιες περιοχές στον ανατολικό και βορειοανατολικό τομέα του Λίπαρι που πλήττονται ιδιαίτερα από πλημμύρες κατά τη διάρκεια καταιγίδων (storm surges): (α) Marina Lunga, (β) Canneto, (γ,δ) Acquacalda. Η τοποθεσία των εικόνων βρίσκεται στο Σχήμα 1 μέσω των αντίστοιχων έγχρωμων κουκκίδων

Η σημερινή μορφολογία των ακτών του Λίπαρι, αποδεικνύεται αποτέλεσμα μιας εύθραυστης ισορροπίας που έχει πλέον διαταραχθεί. Η δραματική μείωση της φυσικής τροφοδοσίας με φερτά υλικά, σε συνδυασμό με την ύπαρξη ενεργών υποθαλάσσιων φαραγγιών που φτάνουν πολύ κοντά στην ακτή και κυριολεκτικά "καταπίνουν" τα ιζήματα, οδηγεί στην εξαφάνιση των παραλιών. Η κατάσταση επιδεινώνεται από το φαινόμενο της καθίζησης, το οποίο σε ιστορικές τοποθεσίες όπως η Marina Lunga έχει ήδη βυθίσει ρωμαϊκές κατασκευές και ισόγεια σύγχρονων κτιρίων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η έλλειψη σχεδίου προσαρμογής αφήνει τους οικισμούς εκτεθειμένους σε μελλοντικά ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το παράκτιο σύστημα του Λίπαρι βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η πολύπλοκη αλληλεπίδραση φυσικών διεργασιών και μακροχρόνιων ανθρώπινων παρεμβάσεων έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς μόνιμης αστάθειας. Καθώς η τοπική οικονομία εξαρτάται άμεσα από τον παραθεριστικό τουρισμό, η προστασία των ακτών και των παραλιών δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντική προτεραιότητα, αλλά ζήτημα επιβίωσης για την τοπική κοινωνία. Κρίνεται επιτακτική η ανάγκη για άμεση υιοθέτηση στρατηγικών διαχείρισης που θα λαμβάνουν υπόψη την επερχόμενη κλιματική αλλαγή και θα θωρακίσουν το νησί απέναντι στους αυξανόμενους κινδύνους.