Από τον μετριασμό των πλημμυρών έως την περιβαλλοντική και κοινωνικοοικονομική διαταραχή:Μελέτη περίπτωσης της ρήξης της άμμου Langue de Barbarie

Από RemoteSensing Wiki

Αναθεώρηση της 02:44, 22 Φεβρουαρίου 2026

Εικόνα 1:Η περιοχή μελέτης: κάτω δέλτα του ποταμού Σενεγάλης (βορειοδυτικά της Σενεγάλης, στην περιοχή της πόλης Saint-Louis).

Συγγραφέας: Souleymane Fall

Εικόνα 2: Εξέλιξη της ρήξης κατά μήκος της αμμώδους κοίλης γης Langue de Barbarie από τις 3 Οκτωβρίου 2003 έως τις 25 Μαΐου 2004. Το βέλος που εμφανίζεται στο τέταρτο πλαίσιο (25 Μαΐου 2004) υποδεικνύει την κατεύθυνση προς την υπεράκτια γραμμή. (Φωτογραφίες από τον Ibrahima Diop, Service Hydraulique de la Ville de Saint-Louis).

Εικόνα 3: Εξέλιξη της διάνοιξης βάσει δορυφορικών εικόνων Landsat (2003–2025).

Η μελέτη εξετάζει τις μακροπρόθεσμες, σε κοινωνικοοικονομικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, συνέπειες της τεχνητής διάνοιξης (breach) της αμμώδους λωρίδας Langue de Barbarie, που λειτουργούσε ως φυσικό φράγμα μεταξύ του Ατλαντικού Ωκεανού και του ποταμού Senegal River, κοντά στην πόλη Saint-Louis (Εικόνα 1). Ο αρχικός σκοπός της παρέμβασης ήταν η άμεση εκτόνωση πλημμυρικού κινδύνου και η προστασία της αστικής ζώνης και των υποδομών.

Εικόνα 4:Εξέλιξη της ακτής και των όχθων του ποταμού Σενεγάλης στην περιοχή του χωριού Doune Baba Dieye από το 2003 έως το 2023, με βάση ιστορικές εικόνες από το Google Map. Αυτή η ακολουθία δείχνει πώς ολόκληρο το χωριό εξαφανίστηκε μετά το άνοιγμα της τεχνητής ρήξης στην αμμώδη σχισμή. Οι κίτρινες ελλείψεις υποδεικνύουν την τοποθεσία του χωριού (συνεχής γραμμή: οι κατασκευές του χωριού εξακολουθούν να υπάρχουν· διακεκομμένη γραμμή: οι κατασκευές έχουν καταστραφεί).

1.Στενή, δυναμική αμμώδης λωρίδα.

2.Υψηλή ευασιθησία σε κυματισμό, παλιρροϊκές διεργασίες και μεταφορά ιζήματος.

Κρίσιμη για:

oΡύθμιση αλατότητας

oΠροστασία υγροτόπων

oΣταθερότητα ακτογραμμής

Η τεχνητή τομή για αντιπλημμυρική προστασία άλλαξε ριζικά την υδροδυναμική ισορροπία.

3. Μεθοδολογία

3.1 Δορυφορική Ανάλυση

Χρονική σύγκριση εικόνων (πριν και μετά το 2003).

Παρακολούθηση της περιοχής ως προς τη:

oΔιεύρυνση του καναλιού

oΜετατόπιση ακτογραμμής

oΜεταβολή ιζηματογένεσης

3.2 Χωρική ανάλυση

Μεταβολές μορφολογίας

Στάδια διάβρωσης

Μεταβολή υδρολογικής συνδεσιμότητας

3.3 Δευτερογενή δεδομένα

Υδρολογικά στοιχεία

Κοινωνικοοικονομικές καταγραφές

Τοπικές μαρτυρίες και στατιστικά

4. Δορυφορικά Δεδομένα

Χρήση δορυφορικών εικόνων USGS (Landsat archive)

Μέση χωρική ανάλυση (~30 m).

Διαχρονική κάλυψη δεκαετιών.

Δυνατότητα συγκριτικής ανάλυσης pre- και post-breach.

5.Τεχνική παρακολούθηση

5.1. Multi-Temporal Analysis

a.Χρονική Σύγκριση Ακτογραμμής

Ψηφιοποίηση ακτογραμμής από κάθε χρονική φάση.

Επικάλυψη (overlay analysis) σε GIS περιβάλλον

Υπολογισμός:

oΡυθμού διάβρωσης

oΡυθμού προχώρησης (progradation)

oΜετατόπισης καναλιού

b.Change Detection

Εντοπισμός περιοχών απώλειας εδάφους.

Εντοπισμός νέων υδάτινων επιφανειών.

Παρακολούθηση διεύρυνσης του στομίου.

Η διαδικασία βασίζεται:

1.Σε φασματική διαφοροποίηση νερού–ξηράς.

2.Σε thresholding για διαχωρισμό υδάτινων σωμάτων.

6. Περιορισμοί

Βασικοί περιορισμοί στη μεθοδολογία:

Ο περιορισμός ακρίβειας μικρής κλίμακας λόγω μέσης χωρικής ανάλυσης (30 m)

Η έλλειψη υψηλής ανάλυσης DEM για μορφοδυναμική μοντελοποίηση

Η απουσία αριθμητικού υδροδυναμικού μοντέλου

Η περιορισμένη άμεση φασματική ανάλυση της αλατότητας

7. Συνέπειες

7.1 Περιβαλλοντικές

Η τεχνητή διάνοιξη οδήγησε αρχικά σε υδροδυναμικές αλλαγές, όπως αύξηση της παλιρροϊκής εισχώρησης, ενίσχυση της θαλάσσιας διείσδυσης και μεταβολή στη ροή του ποταμού. Η ενίσχυση της θαλάσσιας διείσδυσης επέτρεψε την είσοδο του θαλασσινού νερού σε υπόγειους υδροφορείς με αποτέλεσμα την υφαλμήρωση των γεωργικών εδαφών και κατ’ επέκταση την μείωση τη αγροτικής παραγωγικότητας. Από την άλλη, η ταχεία διάνοιξη και διεύρυνση του καναλιού οδήγησε στην κατάρρευση της ακτογραμμής και την καταστροφή των οικιστικών ζωνών. Τέλος σε οικολογικό επίπεδο, σημειώθηκε σημαντική απώλεια υγροτοπικών οικοσυστημάτων, συνέπεια που μετακυλά στην ισορροπία των τροφικών αλυσίδων και στην βιοποικιλότητα.

7.2 Κοινωνικοοικονομικές

Σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, σημειώθηκε εισοδηματική κατάρρευση των αγροτικών νοικοκυριών μετά την αχρήστευση των καλλιεργήσιμων γαιών. Σημαντικές μεταβολές καταγράφηκαν και στην αλιεία με μείωση της παραγωγής και συνεπώς την εισοδηματική αστάθεια. Οι νέες συνθήκες στον πρωτογενή τομέα προξένησαν σημαντική κοινωνική αναδιάρθρωση στην περιοχή με μετακινήσεις πληθυσμού, απώλεια κατοικιών και μείωση του βιοτικού επίπεδου. Σε αυτήν την κρίσιμη συνθήκη, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο γυναικείος πληθυσμός ο οποίος ενίσχυσε την τοπική ανθεκτικότητα μέσα από εναλλακτικές δραστηριότητες ( πχ παραγωγή αλατιού, μεταποίηση), αλλάζοντας τις κοινωνικές δυναμικές.

8. Συμπεράσματα

Συμπερασματικά, η τεχνητή διάνοιξη μείωσε από την μία τον άμεσο πλημμυρικό κίνδυνο αλλά αποσταθεροποίησε βαθιά τη λειτουργία του οικοσυστήματος φέρνοντας θεμελιώδεις μεταβολές στον αγροτικό και αλιευτικό τομέα και κατ’ επέκταση στην κοινωνικοοικονομικές ισορροπίες. Τέλος, τονίζεται η ανάγκη για μια ολιστική παράκτια διαχείριση που θα συνυπολογίζει μελλοντικά τόσο τους περιβαλλοντικούς όσο και τους ανθρώπινους παράγοντες.