Προκλήσεις στη διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς: Εφαρμογές δεδομένων τηλεπισκόπησης ανοικτής πρόσβασης

Από RemoteSensing Wiki

Αναθεώρηση της 18:57, 27 Ιανουαρίου 2026

Προκλήσεις στη διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς: Εφαρμογές δεδομένων τηλεπισκόπησης ανοικτής πρόσβασης

Πρωτότυπος Τίτλος: Addressing cultural heritage challenges: Applications of open - access Remote Sensing datasets for monitoring threats

Συγγραφείς: K. Michaelides, S. Hadjipetrou, A. Agapiou, A. Sarris2, V. Klinkenberg, M. Polidorou

Σύνδεσμος πρωτότυπου κειμένου: https://isprs-archives.copernicus.org/articles/XLVIII-M-7-2025/67/2025/

Περίληψη

Η μελέτη διερευνά τους κινδύνους διάβρωσης του εδάφους σε διάφορες τοποθεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς, αξιοποιώντας αποκλειστικά δορυφορικά δεδομένα τηλεπισκόπησης ανοικτής πρόσβασης. Στόχος είναι η υποστήριξη προστασίας των μνημείων σε περιοχές όπου η επίγεια παρακολούθηση είναι αδύνατη. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σε πολλές περιπτώσεις καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για στοχευμένες στρατηγικές διατήρησης.

Μεθοδολογία

Η μεθοδολογία της έρευνας βασίζεται στην αναθεωρημένη παγκόσμια εξίσωση απώλειας εδάφους (RUSLE) σε συνδυασμό με τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS). Η εξίσωση υπολογίζει τη μέση ετήσια απώλεια εδάφους πολλαπλασιάζοντας πέντε κρίσιμους παράγοντες: τη διαβρωτική ικανότητα της βροχόπτωσης, την ευαισθησία του εδάφους στη διάβρωση, τον τοπογραφικό παράγοντα μήκους και κλίσης της πλαγιάς, τη διαχείριση της εδαφικής κάλυψης και τις πρακτικές προστασίας. Η καινοτομία της μελέτης έγκειται στην επεξεργασία αυτών των παραγόντων σε υψηλή χωρική ανάλυση 5 μέτρων. Με αυτόν τον τρόπο επιτρέπεται ο εντοπισμός περιοχών που απαιτούν άμεση προσοχή, προσφέροντας λεπτομέρεια στην καταγραφή τοπικών διακυμάνσεων σε σχέση με προγενέστερα μοντέλα χαμηλότερης ανάλυσης.

Εφαρμογές

Η έρευνα εφαρμόστηκε σε τέσσερις διαφορετικές τοποθεσίες: το Baltanás στην Ισπανία, το Sant’Antonio di Ranverso και το Monti Lucretili στην Ιταλία και το νησί της Δήλου στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν σημαντική χωρική μεταβλητότητα. Στο Baltanás το 31% της περιοχής επηρεάζεται από υψηλά επίπεδα διάβρωσης λόγω περιορισμένης βλάστησης. Στο Sant’Antonio di Ranverso: το 12,66% της έκτασης βρίσκεται σε υψηλό έως πολύ υψηλό κίνδυνο. Στο Monti Lucretili πάνω από το 61% της έκτασης παρουσιάζει μέτρια έως ακραία διάβρωση, κυρίως λόγω του έντονου ανάγλυφου. Τέλος, στο νησί της Δήλου περίπου το 14,76% του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται σε ζώνη υψηλού έως πολύ υψηλού κινδύνου. Στους χάρτες κατανομής που ακολουθούν, το πράσινο χρώμα αντιπροσωπεύει περιοχές με αμελητέα έως πολύ χαμηλή διάβρωση, το κίτρινο απεικονίζει χαμηλή έως μέτρια διάβρωση, ενώ το πορτοκαλί-κόκκινο επισημαίνει τις ζώνες υψηλού κινδύνου. Οι ερευνητές προχώρησαν σε σύγκριση των αποτελεσμάτων τους με τα επίσημα ευρωπαϊκά δεδομένα και η στατιστική ανάλυση απέδειξε ότι το μοντέλο ανάλυσης 5 μέτρων συμβαδίζει με τις τιμές των επίσημων δεδομένων, ενώ παράλληλα υπερέχει, καθώς εντοπίζει τοπικές τοπογραφικές διακυμάνσεις που τα μοντέλα ευρύτερης κλίμακας αδυνατούν να καταγράψουν.

Εικόνα 1: Monti Lucretili, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης

Εικόνα 2: Νησί της Δήλου, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης

Εικόνα 3: Baltanás, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης

Εικόνα 4: Sant’Antonio di Ranverso, χάρτης κατανομής κινδύνου εδαφικής διάβρωσης.

Συμπεράσματα

Η τηλεπισκόπηση αναδεικνύεται σε ένα αποδοτικό εργαλείο για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς υπό την πίεση της κλιματικής αλλαγής. Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για προληπτικά μέτρα, όπως η αποκατάσταση της βλάστησης και ο κατάλληλος χωροταξικός σχεδιασμός. Η μεθοδολογία αυτή προσφέρει μια σταθερή βάση για μελλοντικές έρευνες, οι οποίες προτείνεται να ενσωματώσουν και άλλους κινδύνους (π.χ. αστική εξάπλωση, πλημμύρες) μέσω μιας πολυκριτηριακής ανάλυσης για την ολιστική προστασία των ιστορικών τόπων.