Εξέλιξη αστικών περιοχών και περιαστικού χώρου

Από RemoteSensing Wiki

Αναθεώρηση της 11:23, 22 Φεβρουαρίου 2026

Εξέλιξη αστικών περιοχών και περιαστικού χώρου : σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης των αλλαγών των χρήσεων γης με έμφαση στα οδικά αναπτυξιακά έργα

Εισαγωγή

Στόχος της έρευνας είναι ο προσδιορισμός και η ανάπτυξη μιας κατάλληλης μεθοδολογίας για την απεικόνιση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των αλλαγών στις χρήσεις γης στον περιαστικό χώρο, με ιδιαίτερη έμφαση στην επίδραση των οδικών αναπτυξιακών έργων. Η μελέτη επιδιώκει να κατανοήσει τη δυναμική και τα χωρικά πρότυπα των μεταβολών σε διαφορετικές χωρικές και χρονικές κλίμακες, να αναδείξει τις συγκρούσεις μεταξύ ανταγωνιστικών χρήσεων γης και να συμβάλει στη βελτίωση του χωρικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού.

Η ανάλυση εστιάζει στην περιαστική ζώνη της Θεσσαλονίκης, όπου οι μεταφορικές υποδομές λειτούργησαν ως καταλύτες μετασχηματισμού του χώρου. Η ενσωμάτωση δεικτών και Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) επιτρέπει τη συστηματική και ποσοτική αποτύπωση των αλλαγών.

Πριν από την αξιοποίηση της τηλεπισκόπησης, η μελέτη των αλλαγών στις χρήσεις γης βασιζόταν κυρίως σε επιτόπιες παρατηρήσεις και χαρτογραφικό υλικό. Με την ενσωμάτωση της τηλεπισκόπησης και των GIS κατέστη δυνατή η διαχρονική και ακριβέστερη παρακολούθηση των μεταβολών, προσφέροντας πληρέστερη ανάλυση των χωρικών διεργασιών.

Μεθοδολογία

Η διατριβή βασίζεται σε πολυμεθοδολογική προσέγγιση, αξιοποιώντας εργαλεία GIS, τηλεπισκοπικά δεδομένα και στατιστική ανάλυση.

Συλλέχθηκαν και συνδυάστηκαν πρωτογενή και δευτερογενή δεδομένα, όπως:

• Χάρτες και ορθοφωτοχάρτες

• Αεροφωτογραφίες

• Θεσμικά και πολεοδομικά στοιχεία

• Στατιστικά δεδομένα της ΕΣΥΕ

Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε για δύο διακριτές χρονικές περιόδους:

• 1990–2000

• 2000–2007

Οι χρήσεις γης χαρτογραφήθηκαν και συγκρίθηκαν μέσω χωρικής επικάλυψης (overlay analysis). Αναπτύχθηκε σύστημα δεικτών για την εκτίμηση:

1. Της έντασης των μεταβολών

2. Της έκτασης των αλλαγών

3. Της κατεύθυνσης των χωρικών μετασχηματισμών

Τα βασικά στάδια της ανάλυσης περιλάμβαναν:

1. Συλλογή και προεπεξεργασία δεδομένων

2. Ψηφιοποίηση και κατηγοριοποίηση χρήσεων γης

3. Χωρική επικάλυψη και ανάλυση μεταβολών

4. Υπολογισμό δεικτών αλλαγής

5. Συσχέτιση μεταβολών με οδικές υποδομές

6. Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι κατά την περίοδο 1990–2000 σημειώθηκαν έντονες και χωρικά άνισες αλλαγές χρήσεων γης στην περιαστική περιοχή της Θεσσαλονίκης.

Παρατηρείται:

• Σημαντική επέκταση της αστικής και βιομηχανικής χρήσης

• Μείωση της γεωργικής γης

• Χωρική συγκέντρωση των μεταβολών κατά μήκος βασικών οδικών αξόνων

Οι μεταβολές είναι εντονότερες σε περιοχές υψηλής προσβασιμότητας και κοντά σε νέες μεταφορικές υποδομές, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο των οδικών έργων ως καταλυτών αστικοποίησης

Παράλληλα, η ανάπτυξη εμφανίζεται κατακερματισμένη και συχνά άναρχη (urban sprawl), γεγονός που δυσχεραίνει τον χωρικό έλεγχο και επιβαρύνει το περιβάλλον.

Συμπεράσματα

Η εφαρμογή της προτεινόμενης μεθοδολογίας στην περιαστική ζώνη της Θεσσαλονίκης απέδειξε ότι ο συνδυασμός GIS, τηλεπισκόπησης και συστήματος δεικτών αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο για τη διαχρονική παρακολούθηση των αλλαγών χρήσεων γης.

Τα οδικά αναπτυξιακά έργα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιαστικού χώρου, επηρεάζοντας την κατεύθυνση και την ένταση της αστικής επέκτασης. Η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση των χωρικών μετασχηματισμών και παρέχει χρήσιμα εργαλεία για τον χωρικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό.